Ikigai in Coaching: Het Japanse Model voor Zingeving

“Waarvoor sta je elke ochtend op?” Het is een vraag die veel mensen niet direct kunnen beantwoorden. Ikigai—het Japanse concept van “reden van bestaan”—biedt een kader om die vraag te verkennen. Voor coaches is het een krachtig instrument bij loopbaan- en zingevingsvragen.

Wat is Ikigai?

Ikigai (生き甲斐) is een Japans begrip dat letterlijk “reden van bestaan” of “reden om te leven” betekent:

• Iki (生き) = leven
• Gai (甲斐) = waarde, de moeite waard

In Japan verwijst ikigai niet specifiek naar werk—het kan gaan over familie, hobby’s, gemeenschap, of kleine dagelijkse genoegens. De westerse interpretatie heeft het concept versmald naar carrière en zinvol werk.

Het Vier-Cirkel Model

De populaire westerse visualisatie toont ikigai als de overlap van vier cirkels:

De overlappen:

• Passie (leuk + goed in) → Voldoening maar geen inkomen
• Missie (leuk + wereld nodig) → Betekenis maar misschien geen talent
• Beroep (goed in + betaald) → Comfortabel maar misschien niet vervullend
• Roeping (wereld nodig + betaald) → Nuttig maar misschien niet leuk

Ikigai = Het centrum waar alle vier overlappen

Ikigai Toepassen in Coaching

Wanneer Gebruik Je Ikigai?

Ideaal voor:

• Loopbaanvragen en carrièreswitches
• Burn-out herstel (herdefiniëren van werk)
• Pensioneringscoaching (nieuwe purpose vinden)
• Zingevingsvragen (“Is dit alles?”)
• Life design gesprekken

Minder geschikt voor:

• Acute crisissituaties
• Korte, praktische coaching vragen
• Wanneer financiële nood groot is (dan is “betaald worden” urgent, niet reflectief)

De Ikigai-Sessie Structuur

Sessie 1: Verkenning van de Vier Cirkels (90 min)

Werk elke cirkel door met gerichte vragen. Neem de tijd—dit is geen snelle oefening.

Sessie 2: Overlap Analyse (60 min)

Zoek naar patronen en overlappen. Waar komen elementen samen?

Sessie 3: Actie en Experimenten (60 min)

Vertaal inzichten naar concrete stappen of experimenten.

40 Ikigai-Vragen voor Coaches

Cirkel 1: Wat je leuk vindt (Passie)

1. “Wanneer vergeet je de tijd?”
2. “Wat deed je als kind graag?”
3. “Welke activiteiten geven je energie in plaats van dat ze energie kosten?”
4. “Waar kijk je naar uit in een week?”
5. “Wat zou je doen als geld geen rol speelde?”
6. “Welke onderwerpen kun je eindeloos over praten?”
7. “Wanneer voel je je het meest levendig?”
8. “Wat mis je als je het een tijdje niet doet?”
9. “Welke hobby’s heb je altijd al willen oppakken?”
10. “Wat maakt je nieuwsgierig?”

Cirkel 2: Waar je goed in bent (Talent)

11. “Waar vragen mensen jou vaak om hulp bij?”
12. “Wat gaat jou makkelijk af dat anderen moeilijk vinden?”
13. “Waar krijg je complimenten over?”
14. “Welke vaardigheden heb je ontwikkeld in je leven?”
15. “Wat kun je leren zonder het als leren te ervaren?”
16. “Waar ben je trots op dat je kunt?”
17. “Wat zouden je collega’s zeggen dat jouw sterkte is?”
18. “Welke problemen kun jij oplossen?”
19. “Waar word je voor ingeschakeld?”
20. “Wat deed je in je beste prestatie ooit?”

Cirkel 3: Wat de wereld nodig heeft (Missie)

21. “Welke problemen in de wereld raken je?”
22. “Wat zou je willen veranderen?”
23. “Welke onrechtvaardigheid maakt je boos?”
24. “Hoe zou je de wereld een beetje beter willen maken?”
25. “Voor welke groep mensen zou je iets willen betekenen?”
26. “Welke impact wil je achterlaten?”
27. “Wat mis je in de wereld?”
28. “Als je een superheld was, wat zou je dan oplossen?”
29. “Welke maatschappelijke thema’s volg je actief?”
30. “Waar wil je over 20 jaar op terugkijken?”

Cirkel 4: Waarvoor je betaald kunt worden (Beroep)

31. “Waarvoor hebben mensen betaald in je verleden?”
32. “Welke vaardigheden zijn waardevol op de markt?”
33. “Wat zou iemand je willen betalen om te doen?”
34. “Welke problemen kun jij oplossen die mensen geld waard zijn?”
35. “Waar is vraag naar in jouw vakgebied?”
36. “Welke niches zou je kunnen bedienen?”
37. “Wat zouden klanten van jou willen kopen?”
38. “Welke dienst zou je kunnen aanbieden?”
39. “Hoe zou je waarde kunnen toevoegen aan een organisatie?”
40. “Welke combinatie van jouw vaardigheden is uniek?”

Case Study: Van Accountant naar Purpose

De cliënt: Marloes, 42, accountant, voelt zich “leeg” ondanks succesvol carrière.

De situatie:

• Goede baan, goed salaris
• Promoties gekregen
• Maar: geen energie meer, zondagavond-dip, vraagt zich af “is dit het?”

De Ikigai-Verkenning:

Wat ze leuk vindt:

• Mensen helpen met financiële stress
• Onderwijzen (geeft gastcolleges op school van haar dochter)
• Creatief schrijven (vergeten hobby)

Waar ze goed in is:

• Complexe financiële situaties helder uitleggen
• Verbinden met mensen
• Structuur aanbrengen

Wat de wereld nodig heeft:

• Financiële educatie (veel mensen snappen hun geld niet)
• Vooral vrouwen en jongeren missen basiskennis

Waarvoor betaald:

• Accountancy-diensten
• Advies, trainingen

De overlap ontdekt: Marloes’ ikigai lag niet in accountancy sec, maar in financiële educatie—het helpen van mensen om hun geld te begrijpen. Ze combineerde haar expertise (waar ze goed in is) met haar passie (helpen, onderwijzen) en een maatschappelijke behoefte (financiële geletterdheid).

Het pad:

1. Begon met financiële workshops voor starters naast haar werk
2. Na 6 maanden: 2 dagen/week eigen praktijk
3. Na 1 jaar: fulltime financieel coach/educator
4. Inkomen: 20% lager, maar voldoening: “onmeetbaar hoger”

“Ikigai hielp me zien dat ik niet per se iets compleet nieuws hoefde te doen. Het ging om de lens waarmee ik naar mijn werk keek. Ik deed dezelfde dingen—maar nu met een reden die voelde.” — Marloes, Financieel Coach

Ikigai Oefeningen

Oefening 1: De Tijdlijn van Flow

Laat de cliënt een tijdlijn tekenen van hun leven met pieken (momenten van “flow” en energie) en dalen (momenten van leegte). Analyseer samen:

• Wat waren de pieken? Wat deed je? Met wie?
• Wat zijn de patronen?
• Welke elementen van ikigai waren aanwezig bij de pieken?

Oefening 2: De Ideale Week

Vraag de cliënt om hun ideale week te beschrijven, uur voor uur:

• Wat doe je maandagochtend?
• Met wie werk je?
• Waar ben je trots op aan het eind van de dag?

Analyseer: welke ikigai-elementen zitten in deze ideale week?

Oefening 3: Het Eulogy-Gesprek

“Stel je voor dat je 90 bent en terugkijkt. Wat wil je dat mensen over je zeggen? Wat wil je hebben bijgedragen?”

Dit activeert de “missie” cirkel en geeft perspectief op wat echt belangrijk is.

Oefening 4: Venn-Diagram Invullen

Laat de cliënt letterlijk het vier-cirkel diagram invullen:

1. Brainstorm per cirkel (zonder censuur)
2. Zoek overlappen
3. Identificeer hiaten
4. Bespreek: wat zou je kunnen ontwikkelen?

Combineer met de SMART-doel maker om ikigai-inzichten naar concrete doelen te vertalen.

Veelgemaakte Fouten bij Ikigai-Coaching

❌ Te snel naar “de oplossing” willen

Ikigai-verkenning kost tijd. Het is geen one-session wonder.

Beter: Plan meerdere sessies en laat inzichten rijpen

❌ Alleen focussen op betaald worden

De western interpretatie overfocust op de “beroep” cirkel.

Beter: Erken dat ikigai ook buiten werk gevonden kan worden

❌ Verwachten dat ikigai één ding is

Sommige mensen hebben meerdere ikigai’s, of een ikigai dat verandert over tijd.

Beter: Zie ikigai als dynamisch, niet als één statische bestemming

❌ Ikigai als druk presenteren

“Je MOET je ikigai vinden” creëert angst.

Beter: Frame het als verkenning en spel, niet als noodzaak

Expert Inzichten

“Ikigai is not about finding your purpose in one grand revelation. It’s about the small joys and satisfactions that make each day worth living.” — Ken Mogi, Neurowetenschapper & auteur van Awakening Your Ikigai

“The Western version of ikigai focuses too much on career. Real ikigai might be gardening, grandchildren, or your morning cup of tea. It’s about reasons to get up, not reasons to work.” — Dr. Steve Jeffs, MCC & Executive Coach

“Als coach is je taak niet om iemands ikigai te vinden. Het is om de ruimte te creëren waarin ze het zelf kunnen ontdekken. Ikigai komt van binnenuit, niet van buitenaf.” — Tony Stoltzfus, Master Coach Trainer

Veelgestelde Vragen

Is ikigai alleen voor carrière-coaching?

Nee. Authentiek ikigai gaat over wat het leven de moeite waard maakt—dat kan werk zijn, maar ook familie, hobby’s, gemeenschap, of spirituele praktijk. De westerse vier-cirkel interpretatie focust op werk, maar het originele concept is breder.

Hoe lang duurt een ikigai-traject?

Typisch 3-6 sessies voor een grondige verkenning. Sommige cliënten hebben na 2 sessies voldoende inzicht, anderen willen dieper gaan. Het hangt af van de complexiteit van de vraag.

Wat als iemands ikigai niet genoeg oplevert?

Dit is een reële spanning. Niet elk ikigai is direct te monetizen. Help de cliënt creatief denken: kan het ikigai naast een “broodbaan” bestaan? Zijn er hybride vormen? Is er een pad naar uiteindelijk inkomen?

Werkt ikigai voor iedereen?

Het concept resoneert met veel mensen, maar niet iedereen denkt in termen van “purpose” of “zingeving.” Voor sommige cliënten zijn praktischer kaders (zoals GROW) passender.

Conclusie: Ikigai als Kompas, Niet als Bestemming

Ikigai biedt een krachtig kader voor zingevingsvragen:

✅ Vier perspectieven — Passie, talent, missie, beroep

✅ Overlap zoeken — Waar komen elementen samen?

✅ Breder dan werk — Zingeving in alle levensdomeinen

✅ Proces, niet product — De verkenning is de waarde

Gebruik ikigai als kompas voor richting, niet als GPS naar een vaste bestemming. Ikigai mag evolueren, meerdere vormen aannemen, en simpeler zijn dan we denken.

Verder leren:

• Soorten coaching overzicht — Waar past ikigai-coaching?
• Coaching vragen lijst — Meer vragen voor elke situatie
• GROW-model — Combineer met doelgerichte coaching
• Coaching methodes overzicht — Alle modellen op een rij